بازی های سنتی
 

آکاایران: بازیهای سنتی قدیمی از قبیل: هفت سنگ، عمو زنجیرباف، قایم موشک، گرگم به هوا، کی بود کی بود، لی لی، شیر و آهوها، وسطی و ... ریشه در سنت های دیرینه ی مردم ایران دارد و هنوز نسلی از آن افرادی که با این بازی ها اوقات فراغت خود را سپری می کردند نگذشته که امروزه دلایلی چون استفاده از وسایل ارتباط جمعی، بازی های رایانه ای و ورزش های جدید امکان پرداختن به بازی های محلی را به حداقل ممکن کاهش داده و میتوان گفت به دست فراموشی سپرده شده است.  بازیهایی که در قدیم انجام می شد بین دختران و پسران مشترک بود ولی بعضی از آنها میان دختران رایج تر بود در این مقاله از مجموعه مقالات آکا, به معرفی چند بازی دخترانه قدیمی خواهیم پرداخت و نحوه بازی کردن را آموزش میدهیم. با ماهمراه باشید.

چند بازی های قدیمی دخترانه

 

یه قل، دو قل (به ترکی: ابه داش یا قجمه داش)
بازی های سنتی

هدف از این بازی و سرگرمی، افزایش هماهنگی عصبی-عضلانی، افزایش دقت و تمرکز و چابکی است و تعداد بازیکنان بیشتر از 2 نفر (۲ تا ۱۰ نفر) توصیه می‌شود. ابزار این بازی نیز ۵ سنگ گرد و کمی بزرگ‌تر از فندق است.

شرح بازی
 
ابتدا با جفت یا تک آمدن، آغازکننده بازی را مشخص می‌کنند، به این گونه که یکی از بازیکنان سنگ‌ها را در مشت می‌گیرد تا دیگری بگوید زوج است یا فرد. این بازی چند مرحله دارد و بازیکن با اجرای موفق هر مرحله، به مرحله دیگر راه می‌یابد ولی اگر در هر مرحله مرتکب اشتباه شود، می‌بازد و باید بازی را به نفر بعدی واگذار کند.

مرحله اول (قل اول): 5 سنگ را به گونه‌ای که جدا از هم باشند روی زمین پخش می‌کنند. آغازکننده بازی یکی از سنگ‌ها را برمی‌دارد و بالا می‌اندازد و در فاصله زمانی پایین آمدن سنگ، یکی از سنگ‌های روی زمین را برمی‌دارد و با همان دست، سنگ بالاانداخته را که در حال سقوط است، می‌گیرد و به همین شیوه همه سنگ‌ها را برمی‌دارد.

مرحله دوم (دو قل): ۵ سنگ را به گونه‌ای که دو به دو قرار بگیرد، روی زمین پخش می‌کند؛ یکی را برمی‌دارد و بالا می‌اندازد و سنگ‌ها را دوتایی از روی زمین برمی‌دارد.

مرحله سوم (سه قل): مانند مراحل مذکور است؛ با این تفاوت که 4 سنگ روی زمین را باید در دو حرکت یک تایی و سه تایی بردارد.

مرحله چهارم: یک سنگ را به هوا می‌اندازد و 4 سنگ را با هم از روی زمین برمی‌دارد و سنگ معلق در هوا را می‌گیرد.

مرحله پنجم (قرتک): یک سنگ را به هوا می‌اندازد، در حالی که 4 سنگ دیگر در مشت است، انگشت سبابه را به زمین می‌کشد، بعد سنگ را در هوا می‌گیرد.

مرحله ششم: بازیکن سنگ‌ها را پخش می‌کند. یکی را برمی‌دارد و بالا می‌اندازد. در فاصله بازگشت، یکی از سنگ‌های روی زمین را برمی‌دارد و سنگ هوا را می‌گیرد و با یک پرتاب دیگر، سنگی را که از روی زمین برمی‌دارد، با یکی از سنگ‌ها عوض می‌کند و به همین روش، مرحله را با تعویض تمامی سنگ‌ها به پایان می‌رساند.

مرحله هفتم: در این مرحله، بازیکن بعد از ریختن سنگ‌ها روی زمین، دست چپ را در یک طرف آنها به شکل عمودی بر زمین می‌گذارد و دیواری درست می‌کند. با دست راست یکی را بعد از برداشتن به طرف بالا می‌اندازد و 2 بار می‌گیرد و در این فاصله باید یکی از سنگ‌ها را بردارد و آن سوی دیوار بگذارد و این حرکت را برای تمامی سنگ‌ها اجرا کند.

مرحله هشتم: در این مرحله، بازیکن سنگ‌ها را یکجا به طرف بالا می‌اندازد و در فاصله بازگشت آنها، به سرعت دست‌ها را به هم می‌چسباند و با دو کف دست، سنگ‌ها را می‌گیرد. دوباره آنها را در همان حالت با دو دست به طرف بالا می‌اندازد و در این فاصله دست‌ها را وارونه می‌کند و از ناحیه انگشت سبابه به هم می‌چسباند و آنها را با پشت دست‌هایش می‌گیرد و سپس سنگ‌ها را بالا پرتاب می‌کند و با کف دو دست می‌گیرد. افتادن
حتی یک سنگ موجب سوختن است و هر کدام از بازیکنان که این مراحل را بدون اشتباه بگذراند، برنده بازی معرفی می‌شود و اگر در هر مرحله بسوزد، باید بازیکن حریف بازی را ادامه بدهد.

مرحله آخر: مرحله تنبیه است و دو بازیکن روبروی هم می‌نشینند. بازنده کف دستش را به زمین می‌چسباند و نفر برنده سنگ‌ها را یکی‌یکی با اسامی تنبیه‌ها مانند: «نوازش و برداشتن عسل از کندو» پشت دست او می‌چسباند، سپس باید با یک حرکت همه سنگ‌ها را به سوی بالا بیندازد و با کف دست بگیرد. اگر توانست همه را بگیرد، تنبیهی متوجه او نیست، اما اگر سنگی روی زمین بیفتد، به تعداد سنگ‌های افتاده برای او جریمه تعیین می‌کنند.

بازی لی لی

ابتدا زمین مستطیل هموارى را انتخاب و آن را به شش خانه ٔ مساوى تقسیم مى‌کنند. از اولین خانه ٔ دست راست شماره‌گذارى مى‌کنند به طورى‌که خانه ە اى ۱ و ۶ ، ۲ و ۵ ، ۳ و ۴ در کنار هم قرار مى‌گیرند.
در بیرون دایره با فاصله ٔ دلخواه نیم‌دایره‌اى مى‌کشند و آنجا را نقطه ٔ شروع بازى مى‌دانند. قبل از شروع بازى روى پاره‌اى مقررات توافق مى‌کنند (مثلاً عبور دادن سنگ از خانه‌ها با چند ضرب باید صورت بگیرد).
معمولاً خانه ٔ چهارم را خانه ٔ استراحت قرار مى‌دهند. در اینجا هر بازیکنى مى‌تواند از حالت لى‌لى بیرون آمده و استراحت کند. در هر نوبت یکى از بازیکنان بازى را انجام مى‌دهد یعنى سنگ را در خانه ٔ اول مى‌اندازد و براساس توافق قبلى که باید بازى مثلاً یک ضرب یا چند ضرب باشد با پا سنگ را به‌ترتیب از خانه‌ها عبور مى‌دهد، تا از خانه ٔ ۶ به بیرون برود.
دفعه ٔ بعد سنگ را به خانه ٔ ۲ و ۳ و ... مى‌اندازد براى پرتاب سنگ به خانه ٔ ۶ که مجاور خانه ٔ ۱ است، باید بازیکن لى‌لى‌کنان خود را به خانه ٔ ۳ برساند و از آنجا سنگ را پرتاب کند. اگر پاى بازیکن یا سنگ روى خط بین خانه‌ها قرار بگیرد بازیکن سوخته است.
وقتى تمام مراحل بازى را با موفقیت به پایان رساند برنده شده و مى‌تواند خانه‌اى بخرد ( تنها خانه ٔ چهارم که محل استراحت است قابل خریدارى نیست). وقتى فرد خانه‌اى مى‌خرد بازیکنان دیگر باید با اجازه ٔ او از خانه خود ...مشاهده کامل متن عبور کنند .
اتفاق مى‌افتد که بازیکنى موفق شود تمام خانه‌ها را بخرد .

بازی های سنتی

بازی های سنتی

بازی های سنتی

           

بازی شمع‌ گل‌ پروانه

این بازی قدیمی اغلب با 3 نفر انجام می‌شود. 2 نفر، دو سمت یک طناب را می‌گیرند (به طوری که وسط طناب قدری به زمین برخورد کند)، نفر سوم وسط می‌ایستد و نفرات دوطرف طناب را با این شعر (شمع گل پروانه افسانه و اسم طرفین بازی) طناب را می‌چرخانند و نفر وسط از روی طناب می‌پرد و تا وقتی که روی اسمی نتواند  همزمان با آن از روی طناب بپرد، جایش را با اسمی که روی آن نتوانست بپرد، تعویض می‌کند.

 

بازی های سنتی

بازی محلی شیر و آهوها

اهداف کلی آن تقویت هوش و دقت، پرورش اعضای بدن کودکان است و همین طور ایجاد شور و نشاط در آنها، تعداد بازیکن ها حداقل 8 نفر و برای سنین هشت تا چهارده سال مناسب می باشد. به وسیله ای هم نیاز ندارد.

نحوه بازی: یکی از افراد به عنوان شیر مشخص و در مکانی مخفی می شود. بقیه آنها که در نقش آهو هستند، در فاصله ای از مخفیگاه شیر، منطقه ی امنی برای خود به وجود می آورند. شیر حق ندارد در این منطقه ی امن، آهو شکار کند.

بازی که آغاز گردید، آهوها، به آهستگی از منطقه ی امن خود بیرون می آیند و در نزدیکی مخفیگاه شیر گردش می کنند. شیر در یک زمان مناسب از مخفیگاه بیرون آمده و به آهوها حمله می کند. آهوها، شروع به فرار می کنند و سعی می کنند که خود را به منطقه ی امن برسانند.

چنانچه شیر بتواند قبل از رسیدن به منطقه امن آهویی را از پشت بزند، یعنی او را شکار نموده و به مخفیگاه شیر می رود و گرنه یک امتیاز از دست داده است. بازی به همین صورت ادامه پیدا می کند تا اینکه در نهایت یک آهوی اسیر نشده می ماند که در دور بعدی او به عنوان شیر معرفی می شود و بازی تکرار می شود.

نتیجه بازی: این بازی به علت مخفی شدن و حمله و گریختن از هیجان نسبی بهره مند بوده و تکنیک های گریز و تمرکز حواس و تصمیم گیری سریع را به کودک یاد می دهد.

 

بازی های سنتی

وسطی

این بازی برای تمامی کودکان بالای 4 سال مفید است و موجب تقویت تعادل، مهارت‌های پایه و تقویت اندام تحتانی می‌شود و برای کودکان DCD, ADHD, LD و MR نیز مفید است.
 
 بازی های سنتی

شرح بازی
 
در این بازی، بازیکنان به 2 گروه مساوی تقسیم می‌شوند و به قید قرعه یا شیر و خط، یکی از گروه‌ها در وسط محوطه بازی می‌ماند و گروه دیگر، در دو قسمت، به طرفین عرضی محوطه بازی روانه می‌شوند. بازی با پرتاب توپ به وسیله یکی از بازیکنان گروه کناری آغاز می‌شود. گروه کناری سعی بر این دارند که با نشانه رفتن و زدن افراد گروه وسطی باعث سوختن و اخراج آنها شوند. تلاش گروه داخلی هم بر این است که با حرکات سریع از برخورد توپ در امان بمانند و اگر یار سوخته داشته باشند، با ایثار و گرفتن توپ در فضا که یک امتیاز محسوب می‌شود، او را به بازی برگردانند. حال، شاید به این مرحله از بازی رسیده باشیم که تنها یک نفر از گروه وسطی، داخل میدان بازی باشد که اگر تا 10 شماره پرتاب نتوانند او را هدف‌گیری کنند و بزنند، تمامی یاران سوخته گروهش را احیا می‌کند و همگی در وسط میدان باقی می‌مانند و بازی را ادامه خواهند داد.
 
گاهی با در نظر گرفتن موقعیت وسطی‌ها، به جای نشانه‌گیری و زدن حریف وسطی، توپ را برای فریب و شیرین‌کاری هم که شده به دوستان مقابل پاسکاری می‌کنند تا آنها به حسابشان برسند. از جمله مقررات این بازی نیز این است که اگر تمامی بازیکنان وسطی در محدوده میدان باشند، هر توپ گرفته‌شده به‌عنوان یک امتیاز ذخیره ضداخراجی محسوب می‌شود و اخراجی و اخراج‌ها را به تاخیر می‌اندازد. گرفتن توپ پس از برخورد با زمین هم موجب سوختن بازیکن است.

بازی عمو زنجیرباف

بازی عمو زنجیرباف یک بازی گروهی برای کودکان و یکی از بازی‌های محلی منطقه کازرون است. این بازی به قدری معروف است که اکثر بچه ها در تمام جای ایران این بازی را انجام می‌دهند. بازی بسیار مانند به نمایش‌های آیینی است.

کودک: که در این بازی حضور دارد ولی ضمیر یا نامی بخود نگرفته است.

بابا: بابا نشانه بهار است چون با خود وفور و زندگی می‌آورد.

صدای جانوران: علامت و نشانه ای از بیداری موجودات است.

 

شعر بازی

- عمو زنجیر باف؟

بعله

 

- زنجیر منو بافتی؟

بعله

 

- پشت کوه انداختی؟

بعله

 

- بابا آمده

چی چی آورده؟

 

- نخود و کشمش

با صدای چی؟

 

- با صدای  مثلا (سگ)

واق واق واق واق

 

نکته: در این شعر به جای سگ می‌توان اسم هر حیوانی مثل: گاو، گنجشک و ... را آورد که به دنبال  آن صدای حیوان نیز باید عوض شود.

شیوه بازی: نخست دو نفر که از نظر جسمانی و قد و وزن اندازه هم و قدری از دیگر بچه‌ها بزرگتر باشند معین می‌شوند. یکی از آن دو نفر به عنوان سرگروه و دیگری نقش عموزنجیرباف را دارد. این دو بازیکن به دو سر رشته و زنجیری که دیگر بازیکنان با قلاب کردن دست‌ها با یکدیگر درست کرده‌اند وصل می شوند و دایره ای تشکیل می‌دهند.

آنگاه عمو زنجیرباف اسم حیوانی را بر زبان می‌آورد، سرگروه به همراه دیگر بازیکنان، صدای حیوان مورد نظر را درآورده و به راه می‌افتند و از زیر دست‌های به هم داده ی عمو زنجیرباف و نفر دوم می گذرند، به جز همان نفر دوم که به صورت کت بسته، پشت به بچه ها قرار می گیرد.

سرگروه دوباره شعر را آغاز می کند و عمو زنجیرباف با اسم حیوانی آن را به پایان می رساند و آن‌ها را از زیر دست هم عبور می دهد، در نتیجه نفر سوم هم دست‌هایش پیچ خورده و پشت به بچه‌ها قرار می گیرد.

این بازی را تا جایی ادامه می دهند که همه‌ی بچه ها به جز سرگروه و عمو زنجیرباف، کت بسته و پشت و رو شوند و یا به عبارتی زنجیر شوند.

حال سرگروه از یک سو و عمو زنجیرباف از سوی دیگر، با کشیدن بچه ها تلاش می کنند که زنجیر را قطع کنند ولی بچه ها با محکم گرفتن دست‌های یکدیگر نمی گذارند... تا اینکه بالاخره زنجیر از یک جایی پاره می شود. دو بازیکن که دست‌هایشان از یکدیگر باز شده جریمه می شوند و باید هر کاری که از طرف دیگر بازیکنان به آنها گفته می شود، انجام دهند. مثلاً یک دور حیاط مدرسه را بدوند.

بازی های سنتی

گردآوری توسط بخش بازیهای محلی،بازی های بومی سایت آکا
پربازدیدها
تبلیغات